نگرش جامعه محلی نسبت به مخاطرات ادراک شده توسعه گردشگری کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان تنکابن)

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی دانشگاه تهران

چکیده

فعالیت­های گردشگری کشاورزی به عنوان فعالیت مکمل کشاورزی یکی از راهکارهای توسعه و احیای کشاورزی مناطق مختلف کشور محسوب می­ شوند اما با توجه به وجود ریسک در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و روان‌شناختی که به عنوان تهدیدی بر فعالیت­های کشاورزی و در پی آن گردشگری کشاورزی است، بررسی و درک آنها ضرورت می­ یابد. هدف از این پژوهش شناخت ریسک­ های اثرگذار بر فعالیت­ های کشاورزی و ارائه پیشنهاداتی در راستای تعدیل آن­ها است. منطقه مورد مطالعه نواحی روستایی حوضه رودخانه شیرود شهرستان تنکابن است که ساکنان آن به فعالیت­ های کشاورزی اشتغال داشته و منطقه از ظرفیت­ های لازم برای ایجاد و توسعه گردشگری کشاورزی برخوردار است. روش تحقیق در این پژوهش، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی از نوع علی است. جامعه آماری تحقیق را کشاورزان 7 روستای منتخب در حوضه رودخانه شیرود از بخش مرکزی شهرستان تنکابن تشکیل می­ دهند. معیار انتخاب روستاها به روش تخمینی و بر اساس شناخت محقق بوده و نیز برای انتخاب جامعه نمونه تحقیق (کشاورزان) از روش کوکران استفاده شده­ است. ابزار میدانی تحقیق پرسشنامه محقق ساخت است که بر اساس مبانی نظری و تجارب موفق علمی منتشر شده، تهیه شده و اطلاعات با استفاده از مدل­ های آماری مرتبط با هدف و نوع داده­ ها، پردازش شده­ است. یافته های تحقیق نشان می­ دهد که با توجه به نگرش پاسخگویان به میزان اثرگذاری ریسک­ های ادراک شده بر تمایل به توسعه گردشگری کشاورزی، ریسک های اقتصادی، ریسک­ های تولید و بازار، ریسک­ های طبیعی، ریسک­ های اجتماعی- فرهنگی و ریسک­ های سیاسی- نهادی به ترتیب در درجه اول تا پنجم اثرگذاری قرار می­ گیرند.

کلیدواژه‌ها


  1. اردستانی، محسن (1387). مبانی گردشگری روستایی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: سازمان چاپ و انتشارات.
  2. مطیعی لنگرودی، سیدحسن و حیدری، زهرا (1391). تبیین قابلیت های گردشگری کشاورزی بر اساس دیدگاه گردشگران (مطالعه موردی: دهستان بلده شهرستان تنکابن)، فصلنامه برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، سال1، شماره 3: 11-35.
  3. وودز، مایکل (1390). جغرافیای روستایی (فرآیندها، واکنش­ها و تجربه­های بازساخت روستایی)، مترجمین: محمدرضا رضوانی و صامت فرهادی. چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران.
  4. یعقوبی، ابوالحسن و چیذری، محمد و فعلی، سعید (۱۳۸۶). بیمه محصولات کشاورزی: راهکاری مناسب در مدیریت ریسک، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی، انجمن اقتصاد کشاورزی ایران، دانشگاه فردوسی مشهد.
  5.  Anderson, Jock R. (2003). Risk in rural development: challenges for managers and policy makers, Agricultural Systems, 75: 161–197.
  6. Baležentis, Tomas, Kriščiukaitienė, I., Baležentis, A. and Garland R. (2012). Rural tourism development in Lithuania (2003–2010) - A quantitative analysis, Tourism Management Perspectives, 2–3: 1–6.
  7. Barry, P.J. & Baker, C.B. (1984). Financial response to risk in agriculture. In: Barry, P.J. (Ed.), Risk Management in Agriculture, Iowa State University Press, Ames, 183–198.
  8. Brelik, A. (2011). Agri-tourism activity as example of diversification of agriculture, Oeconomia, 10(2): 19–27.
  9. Chesky, A. (2009). Can agri-tourism save the family farm in Appalachia? A study of two historic family farms in Valle Crucis, North Carolina. Journal of Appalachian Studies, 15(1 and 2): 87-98.
  10. Demonja, D. and Bacac, R. (2011). Agri-tourism development in Croatia, Studies in Physical Culture and Tourism, 18(4): 363-70.
  11. Feder, G. (1980). Farm size, risk aversion and the adoption of new technology under uncertainty, Oxford Economic Papers, 32(2): 263–83.
  12. Flanigan, S., Blackstock, K. and Hunter, C. (2014). Agritourism from the perspective of providers and visitors: a typology-based study, Tourism Management, 40: 394-405.
  13. Fleischer, A. and Tchetchik, A. (2005). Does rural tourism benefit from agriculture?, Tourism Management, 26: 493–501.
  14. Girdžiūtė, L.  (2012). Risks in agriculture and opportunities of their integrated evaluation, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 62: 783-790.
  15. Gjerald, O. and Lyngstad, H. (2015). Service risk perceptions and risk management strategies in business-to-business tourism partnerships, Tourism Management Perspectives, 13: 7–17.
  16. Haggeblade, S. and Hazell, P. (1989). Agricultural technology and non-farm growth linkages, Agricultural Economics, 3(4): 345–364.
  17. He, Q. and Zhou, J. (2015). Soil weathering-water environment-ecological risks in Hanjiang River Basin, China, Quaternary International, Vol. 380–381: 1–8.
  18. Huirne, R.B.M., Meuwissen, M.P.M., Hardaker, J.B. and Anderson, J.R. (2000). Risk and risk management in agriculture: an overview and empirical results, International Journal of Risk Assessment and Management, Vol. 1, (1/2): 125–136.
  19. Leathers, H.D. and Smale, M. (1991). A Bayesian approach to explaining sequential adoption of components of a decision package, American Journal of Agricultural Economics, 73(3): 734–42.
  20. Luckert, M.K., Wilson, J., Adamowicz, V. and Cunningham, A.B. (2000). Household resource allocations in response to risks and returns in a communal area of Western Zimbabwe, Ecological Economics, 33(3): 383–394.
  21.  Menapace, L., Colson, Gregory and Raffaelli R. (2015). Climate change beliefs and perceptions of agricultural risks: An application of the exchangeability method, Global Environmental Change, No. 35: 70–81.
  22. Naidoo, P. and Sharpley, R. (2016), Local perceptions of the relative contributions of enclave tourism and agritourism to community well-being: The case of Mauritius, Journal of Destination Marketing & Management, 5(1): 16-25.
  23. Nechar, M.C., Roma´n G.M., Guerrero M.O. and Bustamante L.E.T. (2015). Endogenous practices Aculco agritourism, Mexico, based on the valuation of the cultural patrimony of their plantations (Haciendas), Tourism in Latin America, Chapter 10: 175-190.
  24. Niedziolka, A. and Brzozowska, A. (2009). Aspects of agri-tourism management in Malopolska Voivodeship, Annals of the University of Petroşani, Economics, 9(4): 105-112.
  25. Ostling B.S. (2009). In Search of Sustainable Tourism: Green Policies and Innovations in the Fifty United States, ProQuest Dissertations and Theses.
  26. Pandey, S., Behura, D.D., Villano, R. and Naik D. (2001). Economic cost of drought and farmers’ coping mechanisms: A study of rained rice systems in eastern India (Unpublished paper). IRRI, Los Ban˜ os.
  27. Polucha, I., Omer Elkhatib, A. and Žukovskis, J. (2011). Organizational aspects of the arrangement and design of green space and infrastructure in the agri-tourism farms: the case study from North-Eastern Poland, Management theory and studies for rural business and infrastructure development, Research papers, 1(25): 200-207.
  28. Powell, R.A. and Mandeville, T.D. (1978). Analysis of sector interactions and stability in a rural region of NSW, Economic Record. 54: 239–255.
  29. Das, R., Biswa, Daniel and Rainey V. (2010). Agri-tourism in the Arkansas Delta Byways: Assessing the Economic Impacts, International Journal of Tourism Research, 12: 265–280.
  30. S. T. Hepburn, E. (2008). Agri-tourism as a viable strategy for economic diversification: A0 case study analysis of policy options for the Bahamas, to obtain for the Degree Doctor of Philosophy Policy Studies, Graduate School of Clemson University, Supervisor: Dr. Robert Smith
  31. Su, B. (2011). Rural tourism in China, Tourism Management, 32: 1438-1441.
  32. Ullah, R., Jourdain, D.P., Shivakoti, G. and Dhakal, S. (2015). Managing catastrophic risks in agriculture: Simultaneous adoption of diversification and precautionary savings, International Journal of Disaster Risk Reduction, 12: 268–277.
  33. Valdivia, C. and Barbieri, C. (2014). Agri-tourism as a sustainable adaptation strategy to climate change in the Andean Altiplano, Tourism Management Perspectives, 11: 18–25.
  34. Yang, L. (2012). Impacts and Challenges in Agri-tourism Development in Yunnan, China, Tourism Planning & Development, 9(4): 369–381.
  35. Yang, C.L. and Nair, V. (2014). Risk perception study in tourism: Are we really measuring perceived risk?, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 144: 322 – 327.
  36. Sharon, P., Hunter, C. and Blackstock, K. (2010). A typology for defining agritourism, Tourism Management, 31: 754–758.