چالش‌ها و رویکردهای توسعه‌ی گردشگری پایدار: از نظریه تا عمل

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت گردشگری، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشجوی دکتری مدیریت گردشگری دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

توسعه‌ی گردشگری پایدار به عنوان یک راهبرد مدیریتی برای مقصدها اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. با این وجود بین مفهوم توسعه گردشگری پایدار و پارادایم اصلی یعنی توسعه‌ی پایدار به لحاظ نظری و اجرایی گسستگی هایی وجود دارد. هدف اصلی این مقاله بحث و بررسی‌ پیرامون مهمترین چالش‌های نظری و عملی پیشروی مفهوم پارادایم توسعه‌ی گردشگری پایدار است. روش‌شناسی تحقیق مرور محتوایی پیشینه‌ی تحقیق و نظریات این حوزه است. در این مقاله سناریوهای مختلف توسعه‌ی پایدار گردشگری و پویایی‌های توسعه‌ی مقصدهای گردشگری در طول سه مسیر مجزای اورگانیک، افزایشی و ترغیبی که بر اساس یک پراگماتیسم محیطی در نهایت همگرا می‌شوند، نیز مورد بحث قرار می‌گیرد. در کنار مباحث نظری یاد شده یافته‌های این تحقیق شناسایی مهمترین چالش‌ها و نقدهای مفهومی و اجرایی است که توسعه‌ی گردشگری پایدار از دو وجه عرضه و تقاضای گردشگری با آن مواجه است. از وجه عرضه‌ با چالش‌های چون ماهیت پیچیده‌ی سیستم گردشگری و وابستگی مقصد به کلان سیستم‌های خارجی و از وجه تقاضا با چالش‌های چون ماهیت منحصر به فرد تولید و مصرف تجربه‌ی گردشگری و اندازه‌ی واقعی بازار تقاضای گردشگری مواجه است. در پایان نیز برخی از مهمترین پیشنهادات و تکنیکهای اجرایی سناریوهای توسعه گردشگری پایدار برای موقعیت ایران ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


منابع فارسی

  1. صفارحیدری، حجت (1396). آموزش عالی،کنش اخالقی و گردشگری پایدار: رویکردی هرمنوتیکی، مجله‌ی برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، شماره 20: 8-33.
  2. زاهدی، شمس‌السادات (1388). گردشگری و توسعه‌ی پایدار: ضرورت جاری سازی حفاظت محیطی در سیاستهای توسعه‌ی گردشگری، فصلنامه مطالعات جهانگردی، شماره 11 و 12: 1-21.
  3. ضیایی، محمود و میرزایی، روزبه (1388). چالش‌های مدیریتی و توسعه گردشگری در "مناطق تحت حفاظت" سواحل جنوبی دریای خزر (مطالعه موردی پناهگاه حیات وحش میانکاله)، فصلنامه مدیریت جهانگردی، شماره 10" 1-34.
  4. ضیایی، محمود، زندی، ابتهال، عباس‌پور، نیلوفر، عبدی، مرجان (1393). توسعه‌ی پایدار گردشگری از دیدگاه دو مکتب ایده‌آلیسم و پراگماتیسم، مجله‌ی برنامه‌ریزی و توسعه‌ی گردشگری، شماره 8: 30-11.
  5. قدمی، مصطفی و علیقلیزاده فیروز جانی، ناصر (1391). ارزیابی توسعه‌ی گردشگری مقصد در چارچوب پایداری، نمونه‌ی موردی مطالعه (دهستان تمشکل شهرستان تنکابن)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 1: 79-104.
    1. Bramwell, B. and Lane, B. (1993). Sustainable tourism: An evolving global approach, Journal of Sustainable Tourism, 1(1): 1–5.
    2. Waligo, V.M., Clarke, J. and Hawkins, R. (2013). Implementing sustainable tourism: A multi-stakeholder involvement management framework, Tourism Management, 36: 342-353.
    3. Bhutan Tourism Monitor Annual Report. (2013). Accessed at http://tcb.cms.ebizity.net/attachments/tcb_060514_bhutan-tourism-monitor-2013.pdf.
    4. Buckley, R.C. (2003). Case Studies in Ecotourism, Oxford: CABI.
    5. Buckley, R.C. (2006). Adventure Tourism, Oxford: CABI.
    6. Butler, R. (1980). The concept of a tourist area cycles of evolution: Implications for management of resources, Canadian Geographer, 24: 5-12.
    7. Butler, R.W. (1999). Sustainable tourism: The state of the art. Tourism Management, 1(1): 7–25.
    8. Bintan Beach International Resort (BBIR). 1996. Design guidelines for Bintan Beach International Resort, Pulau Bintan, Indonesia. Singapore.
    9. Carney, D. (2002). Sustainable Livelihoods Approaches: Progress and Possibilities for Change, London: Department for International Development.
    10. 10.            Dowling, R. (1992). Tourism and environmental integration: The journey from idealism to realism, In C. Cooper and A. Lockwood (eds) Progress in Tourism, Recreation and
    11. Hospitality Management (Vol. 4, pp. 33–46). London: Bellhaven Press.
    12. Galápagos. (2013). Parque Nacional Galápagos, Ecuador. Accessed 23 December. At: http://galapagospark.org/index.php.
    13. Gunn, C. A. and Var, T. (2002). Tourism planning. London: Routledge.
    14. Gunningham, N.  & Grabosky, P. (1998). Smart Regulation, Oxford: Clarendon.
    15. Goodwin, H. and Francis, J. (2003). Ethical and responsible tourism: Consumer trends in the UK, Journal of Vacation Marketing, 9(3): 271–284.
    16. Inskeep, E. (1991). Tourism Planning: An Integrated and Sustainable Development Approach, Van Nostrand Reinhold.
    17. Høyer, K. (2000), Sustainable tourism or sustainable mobility? The Norwegian case, Journal of Sustainable Tourism, 8(2): 147–160.
    18. Huttchem, C. (2000). Setting up Ecotourism ventures: The O lango coral farm ecotour. In T. Heeger and F. Sotto (eds) coral farming: a tool for Reef rehabilitation and community ecotourism. Philippines.
    19. Hunter, C. (1995). On the need to re-conceptualise sustainable tourism development, Journal of Sustainable Tourism, 3(3): 155–165.
    20. McDonald, J.R. (2009). Complexity science: an alternative world view for understanding sustainable tourism development, Journal of Sustainable Tourism, 17(4): 455-471.
    21. Mazar, N. and Zhong, C. (2010). Do green products make us better people? Psychological Science (online), See http://pss.sagepub.com/content/early/2010/03/01/0956797610363538 (accessed October 2010).
    22. Page, S.J. and Connell, J. (Eds.). (2008). Sustainable tourism (critical concepts in the social sciences), London: Routledge.
    23. Rees, C. (1990). A Guide to Development in Urban and Coastal Areas, Asian wetland bureau, Malaysia. 78p.
    24. Singh, T.V. (2012). Critical Debates in Tourism, Channel View Publications-UK.
    25. Ekinci, M.B. (2014). The Cittaslow philosophy in the context of sustainable tourism development; the case of Turkey, Tourism Management, 41: 178-189.
    26. Page, S.J. and Connell, J. (Eds.). (2008). Sustainable tourism (critical concepts in the social sciences), London: Routledge.
    27. Connell, J., Page, S.J. and Bentley, T. (2009). Towards Sustainable Tourism Planning in New Zealand: Monitoring Local Government Planning under the Resource Management Act, www.elsevier.com/locate/tourma.
    28. Ryan, C. (1997).The chase of a dream, the end of a play. In C. Ryan (ed.) Tourist Experience: A New Introduction (pp. 1–24). London: Cassell.
    29. Saarinen, J. (2006). Traditions of sustainability in tourism studies, Annals of Tourism Research , 33: 1121–1140.
    30. Sharpley, R. (2000b) Tourism and sustainable development: Exploring the theoretical divide, Journal of Sustainable Tourism, 8 (1): 1–19.
    31. Sharpley, R. (2009b). Tourism, Development and the Environment: Beyond Sustainability?  London: Earthscan.
    32. Sharpley, R. and Telfer, D. (2015). Tourism and Development: Concepts and Issues, 2end edition. Channel View Publications: UK.
    33. Swarbrooke, J. (1998). Sustainable Tourism Management, New York: CABI Publishing.
    34. Swarbrooke, J. and Horner, S. (1999). Consumer Behaviour in Tourism, Oxford: Butterworth-Heinemann.
    35. Singh, T.V. (2012). Critical Debates in Tourism, UK: Channel view publication.
    36. TIES. (2006). Global Ecotourism Fact Sheet, Washington, DC: The International Ecotourism Society.
    37. UNWTO (2013a). Sustainable development of tourism. UN World Tourism Organisation, See http://sdt.unwto.org/en/content/about-us-5 (accessed 9 May 2013).
    38. UNDP (2013). Human Development Report 2013: The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World, See http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Summary.pdf (accessed 8 July 2013).
    39. Weaver, D. (2008). Sustainable Tourism: Theory and Practice, London: Butterworth-Heinemann.
    40. Weaver, D.B. (2012). Organic, incremental and induced paths to sustainable mass tourism convergence. Tourism Management, doi:10.1016/j.tourman.2011.08.011.
    41. Weaver, D.B. (2000). A broad Context Model of Development Scenarios, Tourism Management, 21(3): 217-224.
    42. Weaver, D. (2006). Sustainable tourism: Theory and practice, London: Butterworth-Heinemann.
    43. Weaver, D. (2007). Towards sustainable mass tourism: Paradigm shift or paradigm nudge? Tourism Recreation Research, 32(3): 65–69.
    44. Wong, p.p. (ed.). (1993). Tourism vs. environment: the case for coastal areas, kluwer academic publishers, London.
    45. WSSD (2002). Report of the World Summit on Sustainable Development, New York: United Nations.
    Wheeller, B. (1992). Is progressive tourism appropriate? Tourism Management, 13(1):104–105.