موانع تحقق‌پذیری عدالت ‌فضایی در گردشگری: مرور نظام‌مند

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

10.22080/jtpd.2026.30873.4068

چکیده

زمینه و هدف:با رشد شتابان گردشگری و بروز پیامدهای منفی آن، مفهوم عدالت فضایی به‌عنوان یکی از ارکان توسعه متعادل گردشگری اهمیت فزاینده‌ای یافته است. باوجود تأکید سیاست‌ها و اسناد برنامه‌ریزی بر عدالت، همچنان تحقق عملی آن با چالش‌های جدی مواجه است. هدف این مقاله تحلیل موانع تحقق عدالت فضایی در گردشگری بر پایه مرور نظام‌مند پژوهش‌های مرتبط است. روش‌شناسی:در این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر مرور نظام‌مند، ۷۸ مقاله علمی مرتبط با عدالت فضایی و گردشگری با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای باز، محوری و انتخابی و با بهره‌گیری از نرم‌افزار Atlas.ti پردازش و تحلیل شدند. یافته‌ها:در فرآیند تحلیل، ۳۲۵ کد باز، ۱۶ کد محوری و ۶ کد انتخابی استخراج شد. بر اساس یافته‌ها، موانع تحقق عدالت فضایی در گردشگری در قالب شش خوشه اصلی قابل تبیین‌اند: انحصار قدرت و سلطه نگاه بازاری؛ انسان‌محوری و غیبت رویکردهای پساانسان‌گرا؛ ضعف در سیاست‌گذاری، اجرا و مشارکت ذی‌نفعان؛ کمبود دانش، پژوهش و آموزش عدالت‌محور؛ ضعف نظارتی ـ مدیریتی؛ و پیامدهای محیط‌زیستی و تعارض‌های ذاتی گردشگری با اهداف عدالت اجتماعی و فضایی. نتیجه‌گیری:نتایج پژوهش بیانگر وجود شکاف عمیق میان گفتمان عدالت فضایی در گردشگری و واقعیت‌های عملی آن است؛ شکافی که صرفاً ناشی از ناکارآمدی سیاست‌ها نبوده، بلکه ریشه در بنیان‌های فکری، ارزشی و ساختاری حاکم بر توسعه گردشگری دارد. اصالت و نوآوری:نوآوری این پژوهش در ارائه تصویری یکپارچه و نظام‌مند از موانع تحقق عدالت فضایی در گردشگری و فراتر رفتن از تحلیل‌های تک‌بعدی سیاست‌محور است؛ به‌گونه‌ای که ابعاد معرفتی، ارزشی، نهادی و محیط‌زیستی را به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

برنامه ریزی و توسعه گردشگری
دوره 15، شماره 57
تیر 1405
صفحه 139-161

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار