بررسی جامعه شناختی رابطه سرمایه فرهنگی و رفتار محیط‌زیستی گردشگران داخلی (مطالعه موردی شهرستان چالوس)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم اجتماعی توسعه (جامعه‌شناسی)، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی توسعه، گروه علوم اجتماعی توسعه (جامعه شناسی)، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

10.22080/jtpd.2026.29425.4001

چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو، به بررسی رابطه سرمایه فرهنگی و رفتار محیط‌زیستی گردشگران داخلی انجام شده است.

روش‌شناسی: روش تحقیق مقاله حاضر از نوع پیمایشی و ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته می‌باشد. جامعه آماری شامل گردشگران داخلی بالای ۱۵ سال است که در شهریورماه ۱۴۰۳ به شهرستان چالوس سفر کرده‌اند. نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس و تعداد نمونه 200 نفر تعیین شد. سرمایه فرهنگی در سه بعد تجسم‌یافته، عینیت‌یافته و نهادینه‌شده سنجیده شد و برای تحلیل داده‌ها از آزمون همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS استفاده شد.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که رفتار محیط‌زیستی گردشگران در سطح متوسط قرار دارد. همچنین نتایج بیانگر وجود رابطه مثبت و معنادار میان ابعاد سرمایه فرهنگی و رفتار محیط‌زیستی است. سرمایه فرهنگی تجسم‌یافته قوی‌ترین رابطه را با رفتار محیط‌زیستی نشان داد. سرمایه فرهنگی عینیت‌یافته و نهادینه‌شده نیز دارای رابطه مثبت اما ضعیف‌تر بودند. علاوه بر این، میان پایبندی به مناسک مذهبی و رفتار محیط‌زیستی رابطه‌ای مثبت اما با شدت پایین مشاهده شد.

نتیجه‌گیری و پیشنهادات: رفتار محیط‌زیستی گردشگران متاثر از منش فرهنگی، سبک زندگی و تجربه‌های فرهنگی افراد است. این یافته‌ها می‌تواند برای سیاست‌گذاران حوزه گردشگری و نهادهای فرهنگی جهت طراحی برنامه‌های آموزشی، مداخلات فرهنگی و تقویت سرمایه فرهنگی گردشگران قابل استفاده باشد.

نوآوری و اصالت: نوآوری این پژوهش در بررسی تجربی رابطه‌ی میان مؤلفه‌های سرمایه فرهنگی و رفتار محیط‌زیستی گردشگران داخلی، با تمرکز بر بستر بومی و اجتماعی ایران است؛ موضوعی که در ادبیات موجود کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات